PHY-09Lớp 10 · Bài 28–30 · SGK Kết nối tri thức

Động lượng và va chạm

Cho hai xe trên đường ray va chạm đàn hồi hoặc va chạm mềm, tua chậm từng khung để so sánh tổng động lượng và động năng trước, sau.

Đang tải mô hình 3D…

Mục tiêu bài học

Động lượng p=mv là vectơ.
Tổng động lượng hệ kín bảo toàn, kể cả va chạm không đàn hồi.

Thuyết minh: Hãy quan sát mô hình và xác định đại lượng đang thay đổi. Động lượng p=mv là vectơ; tổng động lượng hệ kín bảo toàn, kể cả va chạm không đàn hồi. Khi thay thông số, đối chiếu chuyển động và đồ thị; chỉ kết luận trong các giả thiết đã công bố.

Ba cảnh của mô phỏng

Cảnh S01
Hai xe trên đường ray với vectơ động lượng ban đầu
Cảnh S02
Tạo va chạm đàn hồi và không đàn hồi; chạy chậm
Cảnh S03
So sánh tổng động lượng trước/sau, động năng trước/sau

Điều khiển trong mô phỏng

Đổi m, v
Loại va chạm
Tạm dừng từng khung

Chốt kiểm tra kiến thức

Va chạm dính: tổng động lượng bảo toàn dù động năng giảm.

Dùng mô phỏng và bảng đo ở trên để tự kiểm chứng nhận định này.

Lưu ý để không hiểu sai

Không nói động năng luôn bảo toàn trong va chạm.

Câu hỏi tự kiểm tra

Chọn đáp án để xem giải thích ngay. Không cần đăng nhập.

Câu 1Trong va chạm mềm (hai xe dính vào nhau) trên ray không ma sát, nhận định nào đúng?

Câu 2Xe 2 kg chạy với vận tốc 3 m/s đâm vào xe 1 kg đang đứng yên rồi hai xe dính vào nhau. Vận tốc chung ngay sau va chạm là

Kí hiệu và đại lượng

Khối lượng m₁, m₂Masses: Khối lượng của hai xe, đơn vị kg; quyết định vận tốc của mỗi xe thay đổi nhiều hay ít sau va chạm.
Vận tốc v₁, v₂Velocities: Vận tốc của từng xe dọc đường ray, đơn vị m/s; mang dấu theo chiều dương đã chọn.
Động lượng p₁, p₂Momentum: Đại lượng vectơ p = m·v, cùng hướng với vận tốc, đơn vị kg·m/s.
Tổng động lượng của hệ pTotal momentum: Tổng vectơ p = p₁ + p₂. Với hệ kín, tổng động lượng trước và sau va chạm bằng nhau.
Xung lượng của lực F·ΔtImpulse: Tích của lực và thời gian tác dụng, bằng độ biến thiên động lượng của vật: F·Δt = Δp, đơn vị N·s.
Va chạm đàn hồiElastic collision: Va chạm sau đó các vật tách rời và tổng động năng của hệ được bảo toàn, cùng với tổng động lượng.
Va chạm mềmPerfectly inelastic collision: Va chạm sau đó hai vật dính vào nhau, chuyển động cùng vận tốc; động lượng bảo toàn nhưng động năng giảm.

Đường ray coi như không ma sát, hai xe là hệ kín; thời gian va chạm được kéo dài để dễ quan sát. Nội dung là bản nháp do NAVI biên soạn theo kiến thức phổ thông, chờ giáo viên bộ môn đối chiếu với ấn bản SGK đang giảng dạy.