PHY-05Lớp 10 · Bài 14–19 · SGK Kết nối tri thức

Ba định luật Newton và các lực thường gặp

Thay lực kéo, khối lượng và hệ số ma sát của vật trên mặt phẳng để kiểm chứng a = F/m, rồi xem cặp lực Newton III đặt lên hai xe.

Đang tải mô hình 3D…

Mục tiêu bài học

Quán tính.
F tổng = ma.
Cặp lực tương tác tác dụng lên hai vật khác nhau.
Ma sát, lực cản và lực nâng.

Thuyết minh: Hãy quan sát mô hình và xác định đại lượng đang thay đổi. Quán tính; F tổng = ma; cặp lực tương tác tác dụng lên hai vật khác nhau; ma sát, lực cản và lực nâng. Khi thay thông số, đối chiếu chuyển động và đồ thị; chỉ kết luận trong các giả thiết đã công bố.

Ba cảnh của mô phỏng

Cảnh S01
Cho vật chuyển động trên mặt phẳng; thử thay đổi lực ma sát
Cảnh S02
Thêm lực kéo, quan sát gia tốc theo khối lượng và hợp lực
Cảnh S03
Hai xe tương tác, vẽ hai lực Newton III trên hai vật riêng

Điều khiển trong mô phỏng

Thay m, lực kéo, hệ số ma sát
Chọn vật để xem sơ đồ lực

Chốt kiểm tra kiến thức

Tăng gấp đôi lực tổng ở cùng m thì a tăng gấp đôi.

Dùng mô phỏng và bảng đo ở trên để tự kiểm chứng nhận định này.

Lưu ý để không hiểu sai

Không vẽ cặp lực Newton III lên cùng một vật.
Không nhầm khối lượng với trọng lượng.

Câu hỏi tự kiểm tra

Chọn đáp án để xem giải thích ngay. Không cần đăng nhập.

Câu 1Người đẩy tường, tường đẩy lại người một lực cùng độ lớn, ngược chiều. Vì sao hai lực này không triệt tiêu nhau?

Câu 2Vật 2 kg trên mặt ngang chịu lực kéo ngang 10 N, hệ số ma sát trượt 0,2, lấy g = 10 m/s². Gia tốc của vật là

Kí hiệu và đại lượng

Khối lượng mMass: Đại lượng đặc trưng cho mức quán tính của vật, đơn vị kg; cùng một lực, vật có m lớn hơn thu gia tốc nhỏ hơn.
Trọng lực PWeight: Lực hút của Trái Đất lên vật, P = mg, đơn vị N. Trọng lượng (N) khác khối lượng (kg).
Phản lực NNormal force: Lực mặt tiếp xúc tác dụng lên vật, vuông góc với mặt tiếp xúc, đơn vị N; trên mặt ngang, không có lực khác theo phương đứng thì N = mg.
Lực ma sát trượt FmsKinetic friction: Lực cản sự trượt, ngược chiều chuyển động tương đối: Fms = μN, với μ là hệ số ma sát trượt (không có đơn vị).
Lực kéo FkApplied force: Lực do dây hoặc người tác dụng để kéo vật, đơn vị N; cùng các lực khác tạo nên hợp lực quyết định gia tốc.
Gia tốc aAcceleration: Theo định luật II Newton, a = F/m với F là hợp lực tác dụng lên vật; a cùng hướng với hợp lực, đơn vị m/s².
Quán tínhInertia: Tính chất của vật có xu hướng bảo toàn vận tốc; theo định luật I, khi hợp lực bằng 0 vật đứng yên hoặc chuyển động thẳng đều.
Cặp lực tương tác (định luật III)Action–reaction pair: Hai vật tác dụng lên nhau hai lực cùng giá, ngược chiều, cùng độ lớn. Hai lực đặt lên hai vật khác nhau nên không triệt tiêu nhau.

Vật coi như chất điểm, mũi tên lực vẽ theo thang chung; ma sát dùng hệ số không đổi, bỏ qua lực cản. Nội dung là bản nháp do NAVI biên soạn theo kiến thức phổ thông, chờ giáo viên bộ môn đối chiếu với ấn bản SGK đang giảng dạy.