PHY-04Lớp 10 · Bài 13 · SGK Kết nối tri thức

Tổng hợp lực và cân bằng lực

Kéo đầu mút hai vectơ lực tác dụng lên vật, dựng hình bình hành để tìm hợp lực rồi thử bộ ba lực có tổng bằng 0 để vật cân bằng.

Đang tải mô hình 3D…

Mục tiêu bài học

Lực là vectơ.
Hợp lực bằng tổng vectơ.
Trạng thái cân bằng khi tổng lực bằng 0.

Thuyết minh: Hãy quan sát mô hình và xác định đại lượng đang thay đổi. Lực là vectơ; hợp lực bằng tổng vectơ; trạng thái cân bằng khi tổng lực bằng 0. Khi thay thông số, đối chiếu chuyển động và đồ thị; chỉ kết luận trong các giả thiết đã công bố.

Ba cảnh của mô phỏng

Cảnh S01
Hai dây kéo vật theo hai hướng, hiện các mũi tên lực
Cảnh S02
Dựng hình bình hành vectơ và hợp lực
Cảnh S03
Thử ba lực tạo cân bằng và cho học sinh dự đoán hướng chuyển động

Điều khiển trong mô phỏng

Kéo đầu mút các vectơ
Bật phép cộng hình bình hành

Chốt kiểm tra kiến thức

Hai lực bằng nhau ngược chiều tác dụng lên cùng một vật có hợp lực bằng 0.

Dùng mô phỏng và bảng đo ở trên để tự kiểm chứng nhận định này.

Lưu ý để không hiểu sai

Vectơ lực chỉ là ký hiệu, không phải vật thể.
Phân biệt cân bằng và đứng yên.

Câu hỏi tự kiểm tra

Chọn đáp án để xem giải thích ngay. Không cần đăng nhập.

Câu 1Một vật chịu ba lực có tổng vectơ bằng 0. Nhận định nào đúng?

Câu 2Hai lực F₁ = 6 N và F₂ = 8 N cùng tác dụng lên một vật và vuông góc với nhau. Độ lớn hợp lực là

Kí hiệu và đại lượng

Lực thành phần F₁, F₂Component forces: Các lực cùng tác dụng lên một vật; mỗi lực là một vectơ có điểm đặt, phương, chiều và độ lớn, đơn vị newton (N).
Hợp lực FResultant force: Lực thay thế các lực tác dụng đồng thời và gây tác dụng giống hệt: F = F₁ + F₂ (cộng vectơ). Hai lực vuông góc: F = √(F₁² + F₂²).
Quy tắc hình bình hànhParallelogram rule: Hợp lực của hai lực đồng quy được biểu diễn bằng đường chéo của hình bình hành dựng trên hai vectơ lực thành phần.
Góc giữa hai lực αAngle between forces: Quyết định độ lớn hợp lực: F² = F₁² + F₂² + 2F₁F₂cosα; F lớn nhất khi α = 0° và nhỏ nhất khi α = 180°.
Phương và chiều của lựcLine of action and direction: Phương là đường thẳng chứa vectơ lực (giá của lực); chiều là hướng của mũi tên trên phương đó.
Vật chịu lực (điểm đặt)Point of application: Vật nhận tác dụng của các lực; trong mô hình vật coi như chất điểm nên các lực đồng quy tại điểm đặt. Mũi tên chỉ là kí hiệu, không phải vật thể.
Cân bằng lựcEquilibrium of forces: Vật chịu các lực có hợp lực bằng 0 thì đứng yên hoặc chuyển động thẳng đều; cân bằng không đồng nghĩa với đứng yên.

Độ dài mũi tên tỉ lệ độ lớn lực theo thang ghi trên màn hình; vật coi như chất điểm, dây không khối lượng. Nội dung là bản nháp do NAVI biên soạn theo kiến thức phổ thông, chờ giáo viên bộ môn đối chiếu với ấn bản SGK đang giảng dạy.