PHY-03Lớp 10 · Bài 12 · SGK Kết nối tri thức

Chuyển động ném ngang và ném xiên

Phóng vật từ bệ với góc, độ cao và v₀ tùy chọn, tách vận tốc thành vx không đổi và vy biến đổi đều để giải thích quỹ đạo parabol.

Đang tải mô hình 3D…

Mục tiêu bài học

Chuyển động của vật được phân tích thành hai phương.
Bỏ qua lực cản, phương ngang đều, phương thẳng đứng biến đổi đều.

Thuyết minh: Hãy quan sát mô hình và xác định đại lượng đang thay đổi. Chuyển động của vật được phân tích thành hai phương; bỏ qua lực cản, phương ngang đều, phương thẳng đứng biến đổi đều. Khi thay thông số, đối chiếu chuyển động và đồ thị; chỉ kết luận trong các giả thiết đã công bố.

Ba cảnh của mô phỏng

Cảnh S01
Thiết lập bệ phóng và các trục tọa độ
Cảnh S02
Theo dõi quỹ đạo parabol, vectơ v và hai thành phần vận tốc
Cảnh S03
So sánh hai góc phóng với cùng vận tốc đầu và độ cao ban đầu

Điều khiển trong mô phỏng

Thay góc, độ cao, v0, g
Hiển thị đường dự đoán

Chốt kiểm tra kiến thức

Khi ném ngang, vx không đổi và vy biến thiên tuyến tính theo thời gian.

Dùng mô phỏng và bảng đo ở trên để tự kiểm chứng nhận định này.

Lưu ý để không hiểu sai

Tầm xa cực đại tại 45° chỉ với điều kiện điểm rơi cùng độ cao, bỏ qua cản.

Câu hỏi tự kiểm tra

Chọn đáp án để xem giải thích ngay. Không cần đăng nhập.

Câu 1Ném xiên một vật từ mép vách đá cao, điểm rơi thấp hơn điểm ném, bỏ qua lực cản. Góc ném cho tầm xa lớn nhất

Câu 2Ném ngang một vật từ độ cao 45 m với v₀ = 10 m/s, lấy g = 10 m/s², bỏ qua lực cản. Tầm xa của vật là

Kí hiệu và đại lượng

Vận tốc đầu v₀Initial velocity: Vận tốc của vật lúc rời bệ phóng, đơn vị m/s; phân tích thành v₀x = v₀cosα theo phương ngang và v₀y = v₀sinα theo phương đứng.
Góc ném αLaunch angle: Góc hợp bởi vectơ v₀ và phương ngang. Ném ngang ứng với α = 0.
Thành phần ngang vxHorizontal velocity component: Theo phương ngang không có lực tác dụng (bỏ qua lực cản) nên vx = v₀cosα không đổi; chuyển động ngang là thẳng đều.
Thành phần đứng vyVertical velocity component: Theo phương đứng vật có gia tốc g hướng xuống nên vy = v₀sinα − gt (chiều dương hướng lên), biến thiên tuyến tính theo thời gian.
Gia tốc rơi tự do gGravitational acceleration: Gia tốc duy nhất của vật trong khi bay khi bỏ qua lực cản, hướng thẳng đứng xuống, g ≈ 9,8 m/s².
Tầm xa LRange: Khoảng cách theo phương ngang từ điểm ném tới điểm rơi, đơn vị m. Ném ngang từ độ cao h: L = v₀√(2h/g); ném xiên tới điểm cùng độ cao: L = v₀²sin2α/g.
Tầm cao HMaximum height: Độ cao lớn nhất so với điểm ném, đạt khi vy = 0: H = v₀²sin²α/(2g), đơn vị m.
Quỹ đạo parabolParabolic trajectory: Đường bay của vật ném khi bỏ qua lực cản, là kết quả của chuyển động đều theo phương ngang và biến đổi đều theo phương đứng.

Vật phóng vẽ phóng to, quỹ đạo theo đúng tỉ lệ trục tọa độ. Bỏ qua lực cản không khí. Nội dung là bản nháp do NAVI biên soạn theo kiến thức phổ thông, chờ giáo viên bộ môn đối chiếu với ấn bản SGK đang giảng dạy.