PHY-19Lớp 11 · Bài 12 · SGK Kết nối tri thức

Giao thoa sóng hai nguồn

Đặt hai nguồn sóng kết hợp trên mặt nước, đặt điểm đo để thấy cực đại khi Δd = kλ và cực tiểu khi Δd = (k + ½)λ với hai nguồn cùng pha.

Đang tải mô hình 3D…

Mục tiêu bài học

Hai sóng kết hợp chồng chất tạo cực đại và cực tiểu theo hiệu đường đi và pha.

Thuyết minh: Hãy quan sát mô hình và xác định đại lượng đang thay đổi. Hai sóng kết hợp chồng chất tạo cực đại và cực tiểu theo hiệu đường đi và pha. Khi thay thông số, đối chiếu chuyển động và đồ thị; chỉ kết luận trong các giả thiết đã công bố.

Ba cảnh của mô phỏng

Cảnh S01
Đặt hai nguồn nước cùng tần số trong bể
Cảnh S02
Sóng lan ra và chồng chất, hiển thị đường cực đại/cực tiểu
Cảnh S03
Thay khoảng cách nguồn hoặc bước sóng, quan sát vân thay đổi

Điều khiển trong mô phỏng

Kéo vị trí nguồn, chỉnh pha, f
Đặt điểm đo

Chốt kiểm tra kiến thức

Với hai nguồn cùng pha, Δd=kλ cho cực đại giao thoa.

Dùng mô phỏng và bảng đo ở trên để tự kiểm chứng nhận định này.

Lưu ý để không hiểu sai

Cực đại/cực tiểu cần xét độ lệch pha.
Không tô sáng là vật chất đứng yên.

Câu hỏi tự kiểm tra

Chọn đáp án để xem giải thích ngay. Không cần đăng nhập.

Câu 1Hai nguồn S₁, S₂ dao động ngược pha. Tại điểm M có d₂ − d₁ = 2λ, phần tử nước

Câu 2Hai nguồn cùng pha có tần số 20 Hz, tốc độ truyền sóng 40 cm/s. Điểm M cách hai nguồn lần lượt 14 cm và 20 cm. Điểm M là

Kí hiệu và đại lượng

Nguồn kết hợp S₁, S₂Coherent sources: Hai nguồn dao động cùng phương, cùng tần số và có độ lệch pha không đổi theo thời gian.
Bước sóng λWavelength: λ = v/f, đơn vị m; quyết định khoảng cách giữa các vân giao thoa.
Hiệu đường đi ΔdPath difference: Δd = d₂ − d₁, hiệu khoảng cách từ điểm đang xét tới hai nguồn, đơn vị m.
Cực đại giao thoaConstructive interference (maximum): Điểm hai sóng tới cùng pha nên dao động với biên độ lớn nhất; với hai nguồn cùng pha: Δd = kλ (k nguyên).
Cực tiểu giao thoaDestructive interference (minimum): Điểm hai sóng tới ngược pha nên dao động với biên độ nhỏ nhất; với hai nguồn cùng pha: Δd = (k + ½)λ.
Độ lệch pha của hai sóng tớiPhase difference: Bằng 2πΔd/λ cộng với độ lệch pha giữa hai nguồn; quyết định điểm đó là cực đại hay cực tiểu.
Giao thoa sóngWave interference: Hiện tượng hai sóng kết hợp gặp nhau tạo ra những điểm luôn dao động mạnh xen kẽ những điểm dao động yếu hoặc đứng yên.
Khoảng cách hai cực đại liên tiếpSpacing of adjacent maxima: Trên đoạn S₁S₂, hai cực đại (hoặc hai cực tiểu) liên tiếp cách nhau λ/2.

Vân màu biểu diễn biên độ dao động, không phải nước đứng yên; biên độ coi như không giảm theo khoảng cách. Nội dung là bản nháp do NAVI biên soạn theo kiến thức phổ thông, chờ giáo viên bộ môn đối chiếu với ấn bản SGK đang giảng dạy.