PHY-18Lớp 11 · Bài 11 · SGK Kết nối tri thức

Sóng điện từ

Xoay camera quanh sóng điện từ 3D để thấy E, B và phương truyền đôi một vuông góc, rồi so sánh tần số, bước sóng các vùng trong thang sóng.

Đang tải mô hình 3D…

Mục tiêu bài học

Điện trường và từ trường biến thiên lan truyền theo sóng điện từ.
Trong chân không vận tốc bằng c.

Thuyết minh: Hãy quan sát mô hình và xác định đại lượng đang thay đổi. Điện trường và từ trường biến thiên lan truyền theo sóng điện từ; trong chân không vận tốc bằng c. Khi thay thông số, đối chiếu chuyển động và đồ thị; chỉ kết luận trong các giả thiết đã công bố.

Ba cảnh của mô phỏng

Cảnh S01
Hiện hai vectơ E và B biến thiên trên phương truyền
Cảnh S02
Cho sóng lan truyền trong không gian 3D, quay camera
Cảnh S03
So sánh các tần số vùng phổ và bước sóng tương ứng

Điều khiển trong mô phỏng

Đổi tần số và góc nhìn
Tạm dừng tại vị trí

Chốt kiểm tra kiến thức

Trong chân không E, B và hướng truyền đôi một vuông góc với sóng phẳng.

Dùng mô phỏng và bảng đo ở trên để tự kiểm chứng nhận định này.

Lưu ý để không hiểu sai

Vectơ E, B là biểu diễn trường, không phải sợi vật chất.
Không khẳng định cùng tốc độ trong mọi môi trường.

Câu hỏi tự kiểm tra

Chọn đáp án để xem giải thích ngay. Không cần đăng nhập.

Câu 1Với sóng điện từ phẳng truyền trong chân không, nhận định nào đúng?

Câu 2Một đài FM phát sóng có tần số 100 MHz. Lấy c = 3·10⁸ m/s, bước sóng của sóng này trong chân không là

Kí hiệu và đại lượng

Cường độ điện trường EElectric field strength: Vectơ đặc trưng cho điện trường tại một điểm, đơn vị V/m; trong sóng điện từ, E dao động vuông góc với phương truyền.
Cảm ứng từ BMagnetic flux density: Vectơ đặc trưng cho từ trường, đơn vị tesla (T); trong sóng điện từ, B dao động cùng pha với E và vuông góc với E.
Phương truyền sóngDirection of propagation: E, B và phương truyền đôi một vuông góc, nên sóng điện từ là sóng ngang.
Tốc độ ánh sáng cSpeed of light: Tốc độ của sóng điện từ trong chân không, c ≈ 3·10⁸ m/s; trong môi trường vật chất tốc độ nhỏ hơn c.
Bước sóng λWavelength: Trong chân không λ = c/f, đơn vị m; ánh sáng nhìn thấy có λ khoảng 380 nm đến 760 nm.
Tần số fFrequency: Số dao động của E, B trong một giây, đơn vị Hz; không đổi khi sóng truyền từ môi trường này sang môi trường khác.
Thang sóng điện từElectromagnetic spectrum: Sắp xếp theo bước sóng giảm dần: sóng vô tuyến, vi sóng, hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tử ngoại, tia X, tia gamma.

Vectơ E, B là cách biểu diễn trường, không phải vật thể; bước sóng hiển thị không theo tỉ lệ thật. Nội dung là bản nháp do NAVI biên soạn theo kiến thức phổ thông, chờ giáo viên bộ môn đối chiếu với ấn bản SGK đang giảng dạy.